Tóm tắt Luận văn Quản lý nhà nước về hoạt động xuất nhập khẩu tại tỉnh Kon Tum

Nội dung tài liệu: Tóm tắt Luận văn Quản lý nhà nước về hoạt động xuất nhập khẩu tại tỉnh Kon Tum

1. ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN CÔNG THÀNH TIÊN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ÐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU TẠI TỈNH KON TUM TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 60.34.04.10 Kon Tum - Năm 2019
2. Công trình đƣợc hoàn thành tại TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. TS. TRƢƠNG BÁ THANH Phản biện 1: TS. NINH THỊ THU THỦY Phản biện 2: PGS.TS. GIANG THANH LONG Luận văn đƣợc bảo vệ trƣớc Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trƣờng Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 7 tháng 9 năm 2019 Có thể tìm hiểu luận văn tại: Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng Thƣ viện trƣờng Đại học Kinh tế, ĐHĐN
3. 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xuất khẩu và nhập khẩu là các thuật ngữ đƣợc dùng để miêu tả hàng hóa và dịch vụ đƣợc buôn bán giữa các quốc gia. Xuất, nhập khẩu (XNK) là ngành kinh tế quan trọng, góp phần vào việc phát triển của mỗi quốc gia. Nhờ có XNK mà quá trình cung cầu hàng hóa và dịch vụ của thị trƣờng trong và ngoài nƣớc về số lƣợng, chất lƣợng và thời gian đƣợc cải thiện hơn. Kinh tế tỉnh Kon Tum đang trong đà phát triển và đạt đƣợc tốc độ tăng trƣởng cao, kết cấu hạ tầng đô thị đƣợc đầu tƣ phát triển đồng bộ. Tuy nhiên tăng trƣởng kinh tế chƣa tƣơng xứng với tiềm năng, thế mạnh của tỉnh; sức cạnh tranh và hiệu quả trên một số lĩnh vực còn thấp. Kon Tum, nơi tập trung các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm sản nhƣng chủ yếu là sơ chế và xuất khẩu cho thị trƣờng nƣớc ngoài và năng lực quản lý, nguồn nhân lực chất lƣợng cao, công nghệ kỹ thuật chƣa phát triển. Thời gian qua, Nhà nƣớc ta cũng đã tăng cƣờng quản lý về hoạt động XNK, song trong bối cảnh hội nhập quốc tế mạnh mẽ thì công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập: - Bộ máy quản lý còn chồng chéo, phức tạp, các cải cách hành chính trong lĩnh vực thƣơng mại chƣa quyết liệt để thay đổi triệt để cái cũ, chƣa đồng bộ với những tiêu chuẩn yêu cầu quản lý. - Cách thức và phƣơng pháp quản lý XNK còn thụ động, chƣa phát huy hết chức năng của hệ thống các công cụ quản lý, điều hành, nặng về quản lý hành chính nên hiệu quả XNK chƣa cao, tình trạng
4. 2 buôn lậu, gian lận thƣơng mại vẫn tiếp diễn. - Các chính sách, công cụ quản lý chƣa rõ ràng, cứng nhắc, chƣa khuyến khích thành phần kinh tế ngoài quốc doanh tham gia trƣc tiếp XNK để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Cơ chế độc quyền và chính sách bảo hộ chậm đổi mới, chƣa theo kịp xu thế hội nhập và tự do hóa thƣơng mại quốc tế. Vì vậy, việc hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt động xuất, nhập khẩu trong thời gian tới là một yêu cầu cấp thiết nhất là đối với một tỉnh có triển vọng và có nhiều điều kiện để phát triển về công nghiệp xuất khẩu nhƣ Kon Tum. Từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nƣớc về hoạt động xuất, nhập khẩu tại tỉnh Kon Tum” để nghiên cứu. 2. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu của luận văn bao gồm: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản của quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK. - Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động XNK và quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK ở tỉnh Kon Tum thời gian qua. - Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK tại tỉnh Kon Tum thời gian tới. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là tất cả những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK. - Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động quản lý nhà nƣớc về XNK gồm rất nhiều vấn đề, tuy nhiên luận văn chỉ tập trung nghiên cứu một số vấn đề liên quan
5. 3 đến cách thức quản lý và công cụ quản lý của Nhà nƣớc về hoạt động XNK. Về không gian: luận văn nghiên cứu quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK tại tỉnh Kon Tum. Về thời gian: số liệu thu thập để nghiên cứu trong 5 năm từ năm 2013 đến hết năm 2017. Các đề xuất định hƣớng và giải pháp chủ yếu hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về XNK đến năm 2030. 4. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập tài liệu, dữ liệu sơ cấp. - Phương pháp tổng hợp so sánh và phân tích thống kê. 5. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu Nguồn dữ liệu thứ cấp đƣợc xử lý bằng phƣơng pháp cơ bản nhƣ: Sao chép, tổng hợp, phân nhóm, so sánh, phƣơng pháp phân tổ thống kê, phƣơng pháp nội suy, phƣơng pháp ngoại suy, phƣơng pháp phân tích chỉ số, phƣơng pháp tỷ lệ, phƣơng pháp đồ thị, phƣơng pháp ma trận, phƣơng pháp so sánh, phƣơng pháp suy luận logic. 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Làm rõ một số vấn đề cơ bản về lý luận, về quản lý nhà nƣớc về xuất, nhập khẩu: xây dựng và thực hiện quy hoạch, lập kế hoạch, tạo lập chính sách phát triển xuất, nhập khẩu; tạo môi trƣờng kinh doanh, xúc tiến, thu hút đầu tƣ vào phát triển xuất, nhập khẩu. - Phân tích đánh giá thực trạng xuất, nhập khẩu và quản lý nhà nƣớc về xuất, nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Kon Tum, nêu rõ những kết quả đạt đƣợc, tìm nguyên nhân từ đó đƣa ra những đề xuất làm
6. 4 hạn chế và kiến nghị giải pháp. 7. Sơ lƣợc tài liệu nghiên cứu chính Trong quá trình tìm kiếm tƣ liệu nghiên cứu, tác giả đã tìm thấy một số bài viết, đề xuất kiến nghị trong khuôn khổ một số văn bản liên quan đến quá trình thực hiện luận văn. 8. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 8.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 8.2. Các công trình nghiên cứu trong nước “Khoảng trống” trong các nghiên cứu liên quan đến luận văn Đối với các luận án, luận văn lựa chọn nghiên cứu đề tài tƣơng tự, qua quá trình phân tích thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK tại thời điểm nhất định, tác giả chỉ đƣa ra vài giải pháp kiểm soát chung về chính sách áp dụng cho Việt Nam chứ chƣa nêu đƣợc thực trạng và giải pháp khuyến nghị cho riêng địa phƣơng, cụ thể trong đề tài này là tỉnh Kon Tum. Nghiên cứu đề tài “Quản lý nhà nƣớc về hoạt động xuất, nhập khẩu tại tỉnh Kon Tum” sẽ kế thừa một số nội dung về cơ sở lý luận của các đề tài trƣớc. Nhƣng đồng thời sẽ đi sâu hơn trong việc phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý nhà nƣớc về XNK cho tỉnh Kon Tum và bổ sung những “khoảng trống” nêu trên, do đó sẽ có những điểm khác biệt so với các đề tài trƣớc đây. 9. Bố cục đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và các bảng biểu, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong ba chƣơng. Cụ thể: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản của quản lý nhà nước
7. 5 về hoạt động xuất, nhập khẩu. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động xuất, nhập khẩu tại tỉnh Kon Tum. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về hoạt động xuất, nhập khẩu tại tỉnh Kon Tum.
8. 6 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT, NHẬP KHẨU 1.1. TỔNG QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT, NHẬP KHẨU 1.1.1. Khái niệm hoạt động xuất, nhập khẩu Trong thực tế có rất nhiều khái niệm đề cập đến hoạt động XNK tuy nhiên trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu, theo tác giả hoạt động XNK hay còn gọi là ngoại thƣơng là một hoạt động kinh tế phản ánh sự trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa trong nƣớc và nƣớc ngoài thông qua việc mua, bán hàng hóa và dịch vụ qua biên giới quốc gia. Mục tiêu chính của ngoại thƣơng là tạo ra cầu nối giữa cung, cầu hàng hóa dịch vụ của thị trƣờng trong và ngoài nƣớc [11]. 1.1.2. Khái niệm quản lý nhà nƣớc về hoạt động xuất, nhập khẩu Theo cách hiểu chung nhất thì quản lý là sự tác động của của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý nhằm đạt mục tiêu quản lý. Theo tìm hiểu của mình, tác giả đƣa ra khái niệm quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK nhƣ sau: Quản lý nhà nước về hoạt động XNK là sự tác động của Nhà nước lên các chủ thể chịu trách nhiệm về hoạt động XNK thông qua quá trình xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch; xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách và quy định pháp luật; thiết lập và sử dụng hiệu quả công cụ XNK; tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về XNK; kiểm tra, kiểm soát hoạt động XNK, tạo ra môi trường thuận
9. 7 lợi nhất để hoạt động XNK phát triển đúng định hướng phát triển kinh tế xã hội của quốc gia, có hiệu quả một cách bền vững trong điều kiện biến động của môi trường trong nước và thương mại quốc tế. 1.1.3. Sự cần thiết quản lý nhà nƣớc về hoạt động xuất, nhập khẩu Nhà nƣớc phải can thiệp vào hoạt động này vì các lý do sau đây: - Vì mục tiêu hiệu quả kinh tế. - Để thực hiện các mục tiêu công nghiệp hóa, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. - Sự tác động của các quy luật kinh tế trong nền kinh tế thị trƣờng. 1.2. NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT, NHẬP KHẨU 1.2.1. Xây dựng chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch về XNK Việc xây dựng các chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch phát triển hoạt động XNK phải phù hợp với định hƣớng của Đảng về hoạt động này, phản ánh mục tiêu của Nhà nƣớc và kế hoạch dài hạn để đạt đƣợc mục tiêu của Nhà nƣớc về hoạt động XNK. 1.2.2. Xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách và quy định pháp luật về XNK a. Quan điểm lãnh đạo của Đảng về hoạt động XNK Qua 30 năm thực hiện đổi mới, Nhà nƣớc đã từng bƣớc xóa bỏ chế độ độc quyền ngoại thƣơng, biện pháp nới lỏng về quản lý ngoại hối, xây dựng môi trƣờng pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thanh toán với đối tác nƣớc ngoài, những rào
10. 8 cản phi thuế quan nhƣ chế độ hạn ngạch, đầu mối XNK cũng dần đƣợc dỡ bỏ. b. Ban hành và tổ chức thực hiện các quy định pháp luật về XNK Nhà nƣớc thống nhất quản lý các hoạt động XNK bằng pháp luật theo nguyên tắc tuân thủ pháp luật Việt Nam, tôn trọng pháp luật thế giới cũng nhƣ các thỏa thuận song phƣơng và đa phƣơng đã cam kết nhằm đảm bảo các hoạt động XNK, đầu tƣ trong nƣớc và đầu tƣ nƣớc ngoài phải tuân thủ pháp luật đã quy định. Các Bộ, ngành có liên quan và chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng có trách nhiệm tổ chức thực hiện các quy định pháp luật về hoạt động XNK. c. Xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách XNK Chính sách quản lý XNK là hệ thống những điều khoản, quan điểm, và phƣơng thức mà Nhà nƣớc sử dụng để ra quyết định nhằm tác động vào các chủ thể XNK và thị trƣờng để giải quyết các vấn đề liên quan đến hoạt động XNK nhằm đạt các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ nhất định [11]. 1.2.3. Thiết lập và sử dụng hiệu quả công cụ quản lý XNK Các công cụ quản lý nhà nƣớc về XNK là các phƣơng pháp, cách thức tác động trực tiếp hoặc gián tiếp mà Nhà nƣớc sử dụng nhằm điều tiết hoạt động XNK vận hành theo mục tiêu chiến lƣợc đã hoạch định [11]. 1.2.4. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý nhà nƣớc về hoạt động XNK đƣợc xây dựng để vừa đảm bảo quản lý chặt chẽ vừa tạo thuận lợi