Tóm tắt Luận văn Kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước Quảng Ngãi

Nội dung tài liệu: Tóm tắt Luận văn Kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước Quảng Ngãi

1. ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LÊ THỊ THANH TUYỀN KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI KHO BẠC NHÀ NƢỚC QUẢNG NGÃI TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN Mã số: 8.34.03.01 Đà Nẵng - 2019
2. Công trình được hoàn thành tại TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN Ngƣời hƣớng dẫn KH: TS. PHẠM HOÀI HƢƠNG Phản biện 1: TS. NGUYỄN HỮU CƯỜNG Phản biện 2: PGS.TS. NGUYỄN THỊ HỒNG NGA Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 8 năm 2019 Có thể tìm hiểu luận văn tại: - Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng - Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
3. 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đầu tư xây dựng cơ bản là một nhân tố quan trọng trong sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quyết định sự tăng trưởng kinh tế xã hội; góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và giải quyết các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nền kinh tế phát triển theo hướng năng động, qui mô mở rộng, sức cạnh tranh cao phụ thuộc vào tính năng động, hợp lý của chính sách quản lý hoạt động đầu tư. Hàng năm, nguồn ngân sách Nhà nước dành cho chi đầu tư xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên việc quản lý cấp phát, thanh toán vốn còn nhiều vướng mắc dẫn đến tình trạng tiêu cực, gây lãng phí, thất thoát vốn ngân sách Nhà nước. Công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước thực tế còn nhiều bất cập như cơ chế chính sách chưa đồng bộ; công tác kiểm tra, giám sát đầu tư chưa đáp ứng được yêu cầu, tình trạng lãng phí, thất thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản ngày càng tăng; Chất lượng một số công trình còn thấp, hiệu quả đầu tư kém; Công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản vẫn còn hạn chế, làm giảm hiệu quả vốn đầu tư. Do vậy, tăng cường kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước sẽ góp phần giám sát quá trình sử dụng nguồn tài chính nhà nước một cách hiệu quả, là một biện pháp hữu hiệu để thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Xuất phát từ tầm quan trọng nói trên, cùng với những kinh nghiệm công tác tại Kho bạc Nhà nước Quảng Ngãi và kiến thức về kiểm soát nội bộ đã được học tập, nghiên cứu tại trường, tôi quyết định chọn đề tài: “Kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Quảng Ngãi” làm đề
4. 2 tài luận văn tốt nghiệp. 2. Mục tiêu của đề tài: - Phân tích thực trạng, đưa ra ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân. - Đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện, nâng cao hoạt động kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Quảng Ngãi. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tƣợng nghiên cứu Vấn đề thực tiễn về công tác Kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước. 3.2. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Liên quan đến thực trạng, đề xuất giải pháp, nâng cao hiệu quả chi xây dựng cơ bản tại Kho bạc Quảng Ngãi. - Về mặt thời gian: Năm tài chính từ 2016 - 2018. 4. Phƣơng pháp nghiên cứu - Tổng hợp, phân tích; tham vấn chuyên gia; quan sát, khảo sát; so sánh và thống kê, dự báo. - Phương pháp: thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp + Số liệu thứ cấp: Báo cáo, tài liệu đã công bố của Kho bạc Nhà nước Quảng Ngãi. + Số liệu sơ cấp: Thu thập kết quả Phòng Thanh tra - Kiểm tra 5. Bố cục đề tài Nghiên cứu này gồm có 3 chương với nội dung chính sau: * Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn Ngân sách Nhà nước. * Chƣơng 2: Thực trạng kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn Ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Quảng Ngãi. * Chƣơng 3: Giải pháp tăng cường công tác kiểm soát chi đầu
5. 3 tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn Ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Quảng Ngãi. 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Việc thực hiện các nghiên cứu liên quan đến công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn Ngân sách Nhà nước đã được rất nhiều tác giả thực hiện qua nhiều năm, tuy nhiên chưa cập nhật được tình hình kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản trong giai đoạn hiện nay. Một số nghiên cứu điển hình như: * Luận văn Thạc sĩ kinh tế “Hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội” của tác giả: Nguyễn Hoàng Tiến được thực hiện vào năm 2008. * Luận văn thạc sĩ kinh tế “Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước cho đầu tư xây dựng cơ bản huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa” của tác giả: Lê Hoằng Bá Tuyền được thực hiện vào năm 2008. * Luận án Tiến sĩ “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản tập trung từ ngân sách Nhà nước do Thành phố Hà Nội quản lý” của tác giả: Cấn Quang Tuấn được thực hiện vào năm 2009. * Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh “Hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng” của tác giả: Đoàn Kim Khuyên được thực hiện vào năm 2012. * Luận văn thạc sĩ “Tăng cường kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả: Dương Thị Ánh Tiên được thực hiện vào năm 2012. * Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh “Hoàn thiện kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước tỉnh Phú Thọ”
6. 4 của tác giả: Cao Thắng được thực hiện vào năm 2013. * Luận văn thạc sĩ kinh tế “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Tuyên Quang” của tác giả: Nguyễn Thanh Tùng được thực hiện vào năm 2014. * Luận văn thạc sỹ quản lý kinh tế “Kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước huyện Lâm Thao - tỉnh Phú Thọ” của tác giả: Hoàng Mạnh Thắng được thực hiện vào năm 2015. * Luận văn thạc sĩ kinh tế “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước Lào Cai” của tác giả: Hoàng Thị Hồng Phúc được thực hiện vào năm 2015. * Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước tỉnh Đăk Nông” của tác giả: Phan Văn Diện được thực hiện vào năm 2015. Xác định khoảng trống nghiên cứu Về lý luận và thực tiễn, các tác giả đã đưa ra nhiều vấn đề liên quan đến công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản. Tuy nhiên, chưa chỉ ra đâu là khâu yếu kém, mặt khác cũng cần đánh giá mang tính cập nhật hơn sau khi triển khai TABMIS và cam kết chi, chưa lồng ghép nội dung kiểm soát nội bộ vào vấn đề đang nghiên cứu. Từ những hạn chế của các đề tài nghiên cứu trước, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nuớc Quảng Ngãi” với mong muốn tiếp tục nghiên cứu về vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm. Tác giả đã kế thừa và phát huy có chọn lọc các lý thuyết nghiên cứu của các tác giả trước đó, vận dụng để làm rõ hơn một số vấn đề về công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản, đề ra các giải pháp nhằm góp phần thực hiện tốt hơn công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Quảng Ngãi.
7. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.1. TỔNG QUAN VỀ VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.1.1. Khái niệm vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nƣớc - Vốn đầu tư xây dựng cơ bản: Là toàn bộ chi phí bỏ ra để đạt mục đích đầu tư, gồm các chi phí: khảo sát quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc, thiết bị và các chi phí khác trong tổng dự toán. - Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước: Là toàn bộ phần vốn thuộc ngân sách Nhà nước bỏ ra đã được dự toán và thực hiện đầu tư xây dựng cơ bản, được cân đối trong dự toán ngân sách nhà nước hàng năm từ nguồn thu trong và ngoài nước để cấp phát cho đầu tư xây dựng các công trình, nhằm từng bước hiện đại hóa kết cấu hạ tầng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, địa phương. 1.1.2. Đặc điểm vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nƣớc Thứ nhất, Chủ yếu là đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn nhưng hiệu quả là rất lớn, sản phẩm có tính cố định và thời gian tồn tại lâu dài. Thứ hai, Chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng vốn đầu tư phát triển từ ngân sách Nhà nước (thường là 25% đến 30%). Thứ ba, Nhà nước trực tiếp quản lý toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng các công trình thuộc nguồn vốn này. Thứ tư, Các công trình sử dụng nguồn vốn đầu tư này phụ
8. 6 thuộc rất lớn vào quy mô và khả năng cân đối của ngân sách. Thứ năm, Gắn với hoạt động ngân sách Nhà nước nói chung và hoạt động chi ngân sách Nhà nước nói riêng. Thứ sáu, Gắn với các quy trình đầu tư và dự án Thứ bảy, Nguồn hình thành: bên trong và ngoài quốc gia. 1.1.3. Vai trò của vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nƣớc - Đảm bảo vốn đầu tư là đảm bảo phát triển, hiện đại hóa kết cấu hạ tầng, phục vụ kinh tế xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng. - Là công cụ để Chính phủ điều tiết nền kinh tế, kiềm chế lạm phát, ổn định tiền tệ. - Có tác động chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong từng giai đoạn nhằm tăng cường, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa. 1.2. KHÁI QUÁT VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ 1.2.1. Khái niệm về kiểm soát nội bộ Kiểm soát nội bộ là một chức năng thường xuyên của đơn vị, tổ chức trên cơ sở xác định các rủi ro và mục tiêu cần đạt được để hạn chế các rủi ro đó đến mức thấp nhất có thể nhằm bảo vệ tài sản của đơn vị, đảm bảo hiệu quả hoạt động và năng lực quản lý. 1.2.2. Bản chất và vai trò của kiểm soát nội bộ - Hướng đến hiện thực hóa các mục tiêu của đơn vị. - Là một quá trình được thực hiện liên tục. - Do các cá nhân trong đơn vị chi phối. - Thể hiện sự thích nghi và hòa hợp với cơ cấu tổ chức. - Dù được thiết kế hoàn hảo đến đâu chăng nữa, chỉ có thể cung cấp sự đảm bảo hợp lý. 1.2.3. Hệ thống KSNB Theo INTOSAI GOV 9100: “Kiểm soát nội bộ là một quá
9. 7 trình xử lý toàn bộ được thực hiện bởi nhà quản lý và các cá nhân trong tổ chức, quá trình này được thiết kế để phát hiện các rủi ro và cung cấp một sự đảm bảo hợp lý để đạt được nhiệm vụ của tổ chức. Đó là: Thực hiện các hoạt động một cách có kỷ cương, có đạo đức, có tính kinh tế và hiệu quả; Thực hiện đúng trách nhiệm; Tuân thủ theo luật pháp và quy định hiện hành; Bảo vệ các nguồn lực chống thất thoát, sử dụng sai mục đích và tổn thất”. Theo quan điểm của INTOSAI GOV 9100, kiểm soát nội bộ bao gồm 5 thành phần: * Môi trường kiểm soát: Là tập hợp các chuẩn mực, quy trình, quy định và cấu trúc được thiết lập cơ sở cho sự vận hành của kiểm soát nội bộ trong đơn vị. * Đánh giá rủi ro: Là một tiến trình linh hoạt, rất quan trọng, lặp đi lặp lại nhận diện và phân tích rủi ro với việc đạt mục tiêu, nhiệm vụ của đơn vị. * Hoạt động kiểm soát: Là những chính sách, thủ tục đối phó rủi ro, đảm bảo đạt mục tiêu, nhiệm vụ của đơn vị. Để đạt hiệu quả, hoạt động kiểm soát phải phù hợp nhất quán giữa các thời kỳ. * Thông tin và truyền thông: Là cần thiết để thực hiện mục tiêu của kiểm soát nội bộ. - Thông tin: Hệ thống thông tin thích hợp tạo các báo cáo về hoạt động, tài chính, tuân thủ hỗ trợ cho việc điều hành và kiểm soát hoạt động. - Truyền thông: Là việc cung cấp thông tin từ cấp trên xuống dưới hoặc từ cấp dưới lên trên hoặc ngang hàng giữa các bộ phận. * Giám sát: Để đánh giá chất lượng hoạt động của hệ thống, được thực hiện thường xuyên, định kỳ hoặc kết hợp cả hai. Như vậy, hệ thống kiểm soát nội bộ đã và đang tồn tại một
10. 8 cách hiệu quả trong các đơn vị thông qua sự chỉ đạo của Nhà nước. 1.3. KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.3.1. Sự cần thiết phải kiểm soát chi đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nƣớc tại Kho bạc Nhà nƣớc + Do yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước. + Tuy thường xuyên sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện; nhưng mang tính chung, nguyên tắc, không bao quát hết các nghiệp vụ. + Do ý thức của các đơn vị sử dụng kinh phí đầu tư. + Đặc thù chi đầu tư đều mang tính không hoàn trả trực tiếp. + Kho bạc Nhà nước là “trạm canh gác và kiểm soát cuối cùng” được Nhà nước giao nhiệm vụ kiểm soát. Kho bạc Nhà nước luôn đảm bảo tính chặt chẽ trong quá trình sử dụng công quỹ Nhà nước, đặc biệt chi đầu tư xây dựng cơ bản... 1.3.2. Nguyên tắc kiểm soát chi đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nƣớc - Chủ đầu tư mở tài khoản cấp phát vốn đầu tư tại Kho bạc. - Kho bạc Nhà nước có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo chi kịp thời, đầy đủ, đúng quy định. - Trong quá trình kiểm soát, nếu quyết định của các cấp có thẩm quyền trái quy định, phải đề nghị cấp thẩm quyền xem xét lại. - Khi kiểm soát chi cho dự án phải đảm bảo đúng quy trình. - Số vốn thanh toán cho dự án trong năm không được vượt quá kế hoạch vốn cả năm đã bố trí cho dự án. - Các khoản chi phải thực hiện chuyển khoản trực tiếp đến đơn vị thụ hưởng trừ một số khoản được chi bằng tiền mặt. - Kho bạc Nhà nước thực hiện thanh toán trước, kiểm soát sau với từng lần thanh toán nhiều lần và kiểm soát trước, thanh toán sau