Tóm tắt Luận văn Kế toán hoạt động Thu - Chi tại bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Ngãi

Nội dung tài liệu: Tóm tắt Luận văn Kế toán hoạt động Thu - Chi tại bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Ngãi

1. ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LÊ TẤN CÔNG KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU - CHI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH QUẢNG NGÃI TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN Mã số: 8.34.03.01 Đà Nẵng - 2019
2. Công trình đƣợc hoàn thành tại TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN Ngƣời hƣớng dẫn KH: PGS.TS. Trần Đình Khôi Nguyên Phản biện 1: GS.TS. TRƢƠNG BÁ THANH Phản biện 2: PGS.TS. NGUYỄN PHÚ GIANG Luận văn đƣợc bảo vệ trƣớc Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kế toán họp tại Trƣờng Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 8 năm 2019 Có thể tìm hiểu luận văn tại: - Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng - Thƣ viện trƣờng Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
3. 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bảo hiểm xã hội là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nƣớc đối với ngƣời lao động nhằm từng bƣớc nâng cao đời sống và đảm bảo vật chất cho ngƣời lao động khi gặp các vấn dề về đau ốm, thai sản tai nạn lao động, bệnh nghề nhiệp, hƣu trí, thất nghiệp và qua đời. Xuất phát từ nhƣng bất cấp trong việc thu – chi bảo hiểm xã hội, tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu “Kế toán hoạt động thu - chi tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Ngãi” để tìm ra những bất cập trong công tác quản lý thu – chi của BHXH tỉnh Quảng Ngãi”. Để từ đó đƣa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện và làm giảm thất thoát quỹ BHXH trong quá trình quản lý, sử dụng quỹ BHXH nói chung và, quỹ BHXH tại tỉnh Quảng Ngãi nói riêng. 2. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu và đánh giá những sai sót, bất cập về thực trạng kế toán hoạt động thu – chi tại cơ quan BHXH tỉnh Quảng Ngãi. - Đƣa ra một số giải pháp nhằm nâng cao và hoàn thiện kế toán hoạt động thu - chi trong hoạt động quản lý Quỹ BHXH trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: công tác kế toán thu – chi tại cơ quan BHXH tỉnh Quảng Ngãi. - Phạm vi nghiên cứu: Tập trung, chú trọng nghiên cứu công tác kế toán hoạt động thu – chi tại BHXH tỉnh Quảng Ngãi theo tiếp cận kế toán tài chính giai đoạn 2016-2018 trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. Các khoản chi trong luận văn chỉ liên quan đến BHXH, BHYT và BHTN, không nghiên cứu các khoản chi cho hoạt động bộ máy tại cơ quan BHXH. 4. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu tình huống để giải
4. 2 quyết mục tiêu trên. Dựa trên hệ thống chứng từ kế toán, sổ sách kế toán chi tiết, tổng hợp trong năm 2018, các Báo cáo tài chính năm 2016, 2017, 2018 của BHXH Quảng Ngãi cũng nhƣ các qui định nội bộ trong ngành liên quan đến công tác kế toán thu – chi tại BHXH Quảng Ngãi, luận văn đánh giá những điểm mạnh và hạn chế trong công tác kế toán. Phƣơng pháp phỏng vấn lãnh đạo và chuyên viên kế toán cũng đƣợc vận dụng để làm sáng tỏ các vấn đề công tác kế toán thu – chi tại cơ quan BHXH tỉnh. 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Làm rõ và hệ thống hóa cơ sở lý luận về kết toán và hoạt động thu – chi của quỹ BHXH. - Dựa trên những phân tích thực tế của hoạt động thu - chi tại cơ quan BHXH tỉnh Quảng Ngãi, từ đó rút ra những hạn chế, sai sót, tồn tại và nguyên nhân của nó. - Luận văn đã đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán hoạt động thu - chi quỹ BHXH tại cơ quan BHXH tỉnh Quảng Ngãi, góp phần đảm bảo cân đối thu - chi và phát triển bền vững quỹ BHXH trong tƣơng lai. 6. Kết cấu của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về kế toán hoạt động thu – chi tại cơ quan BHXH cấp tỉnh. Chương 2: Thực trạng kế toán hoạt động thu – chi tại cơ quan BHXH tỉnh Quảng Ngãi. Chương 3: Đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện kế toán hoạt động thu – chi tại BHXH tỉnh Quảng Ngãi.
5. 3 7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Để đảm bảo cho quá trình nghiên cứu đƣợc chất lƣợng, tôi đã tìm đọc những công trình khoa học, những tài liệu tham khảo từ nhiều tác giả cũng nghiên cứu đề tài kế toán hoạt động thu - chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập. Dù các tài liệu tham khảo đều cập đến các nội dung cơ bản liên quan đến kế toán hoạt động thu chi tại đơn vị hành chính sự nghiệp, tuy nhiên, các nghiên cứu còn một số hạn chế và khác biệt giữa các đơn vị khác nhau.Trong quá trình học tập, trƣớc khi làm luận văn tôi đã tham khảo một số đề tài, công trình nghiên cứu nhƣ sau: CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU – CHI TẠI CƠ QUAN BHXH CẤP TỈNH 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA BHXH, BHYT, BHTN 1.1.1. Các khái niệm có liên quan Đứng trên mỗi góc độ khác nhau, các nhà nghiên cứu đã đúc kết và đƣa ra một số định nghĩa khác nhau về BHXH. Theo Khoản 1 Điều 3 Luật bảo hiểm xã hội 2014 thì: “Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội” Khái niệm BHYT, theo Từ điển bách khoa Việt Nam: “là loại bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, quản lý nhằm huy động sự đóng góp của cá nhân, tập thể và cộng đồng xã hội để chăm lo sức khỏe, khám bệnh và chữa bệnh cho nhân dân”. Bảo hiểm thất nghiệp đƣợc hiểu là: “biện pháp để giải quyết tình trạng thất nghiệp, nhằm trợ giúp kịp thời cho những người thất nghiệp
6. 4 trong thời gian chưa tìm được việc làm và tạo cơ hội cho họ học nghề, tìm kiếm công việc mới”. Dƣới góc độ pháp lý, chế độ BHTN: “là tổng thể các quy phạm pháp luật quy định việc đóng góp và sử dụng quỹ BHTN, chi trả TCTN để bù đắp thu nhập cho NLĐ bị mất việc làm và thực hiện các biện pháp đưa người thất nghiệp trở lại làm việc.” 1.1.2. Chức năng của các quỹ trong BHXH a. Đối với quỹ BHXH: - Thứ nhất, thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động tham gia BHXH khi họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm. - Thứ hai, tiến hành phân phối và phân phối lại thu nhập giữa những người tham gia BHXH. - Thứ ba, gắn bó lợi ích giữa NLĐ NSDLĐ, giữa người lao động với xã hôi. Thứ tư, góp phần kích thích NLĐ hăng hái sản xuất nâng cao năng suất lao động cá nhân và năng suất lao động xã hội. b. Đối với Qũy BHYT: Đƣợc dùng để thanh toán, chi trả những chi phí đã đƣợc quy định liên quan trong khám, chữa bệnh cho ngƣời tham gia bảo hiểm y tế, chi phí quản lý bộ máy của tổ chức bảo hiểm y tế và những khoản chi phí hợp pháp khác liên quan đến bảo hiểm y tế. c. Đối với Quỹ BHTN: Đƣợc hiểu là biện pháp để giải quyết tình trạng không có việc làm (thất nghiệp), nhằm trợ giúp tài chính kịp thời cho những ngƣời thất nghiệp trong thời gian chƣa tìm đƣợc việc làm và tạo cơ hội cho họ học nghề, tìm kiếm công việc mới.
7. 5 1.1.3. Vai trò của bảo hiểm xã hội Thứ nhất, BHXH góp phần ổn định đời sống của ngƣời lao động. Thứ hai, BHXH làm gắn bó lợi ích giữa NSDLĐ, NLĐ và Nhà nƣớc. Thứ ba, BHXH góp phần thực hiện công bằng xã hội. 1.2. NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG THU - CHI CỦA CÁC QUỸ 1.2.1. Nguồn hình thành và sử dụng các quỹ a. Đối với quỹ BHXH - Thứ nhất, theo quy định tại Khoản 4 Điều 3 Luật bảo hiểm xã hội 2014: “Quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ tài chính độc lập với ngân sách Nhà nƣớc, đƣợc hình thành từ đóng góp của NLĐ, NSDLĐ và có sự hổ trợ của Nhà nƣớc” - Thứ hai, theo quy định tại Điều 82 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định các nguồn hình thành quỹ bảo hiểm xã hội gồm: b. Đối với quỹ Bảo hiểm y tế Theo quy định tại Điều 33 Luật Bảo hiểm y tế 2008 thì quỹ BHYTđƣợc hình thành từ các nguồn sau: Thứ nhất, tiền đóng BHYT theo quy định của Luật này; Thứ hai, tiền sinh lời từ hoạt động đầu tƣ của quỹ BHYT; Thứ ba, tài trợ của các tổ chức, cá nhân trong nƣớc và nƣớc ngoài; Thứ tƣ, các nguồn thu hợp pháp khác. c. Đối với Qũy Bảo hiểm thất nghiệp Quỹ bảo hiểm thất nghiệp đƣợc quy định tại Khoản 2 Điều 57 Luật việc làm 2013: Thứ nhất, ngƣời lao động đóng bằng 1% tiền lƣơng tháng; Thứ hai, ngƣời sử dụng lao động đóng bằng 1% quỹ tiền lƣơng tháng; Thứ ba, Nhà nƣớc hỗ trợ tối đa 1% quỹ tiền lƣơng tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp;
8. 6 Thứ tƣ, tiền sinh lời của hoạt động đầu tƣ từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp; Thứ năm, nguồn thu hợp pháp khác. 1.2.2. Qui trình thu quỹ Quy trình quản lý thu BHXH, BHYT, BHTN, BHTN-BNN; quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT đƣợc thực hiện theo Quyết định số 595/QĐ- BHXH ngày 14/4/2017 của Tổng Giám đốc BHXHVN. 1.2.3. Qui trình chi các quỹ a. Qui trình chi Quỹ BHXH Đối tƣợng hƣởng BHXH có thể đƣợc chia thành: - Đối tƣợng hƣởng chế độ BHXH dài hạn và đối tƣợng hƣởng chế độ BHXH ngắn hạn. - Đối tƣợng hƣởng trợ cấp một lần và đối tƣợng hƣởng trợ cấp thƣờng xuyên. Việc quản lý đối tƣợng bao gồm các nội dung: quản lý lý lịch đối tƣợng, loại chế độ đƣợc hƣởng, mức hƣởng, thời gian hƣởng và địa điểm thực hiện chi trả. Hai là, phân cấp thực hiện chi BHXH. - Đối với BHXH tỉnh: - Đối với BHXH huyện: Ba là, lập và xét duyệt dự toán chi BHXH. - Theo hƣớng dẫn của BHXH tỉnh, hàng năm BHXH huyện lập dự toán chi BHXH cho đối tƣợng hƣởng trên địa bàn huyện. - Theo hƣớng dẫn của BHXH Việt Nam, hàng năm BHXH tỉnh hƣớng dẫn, tổ chức xét duyệt và thông báo dự toán kinh phí chi trả các chế độ BHXH cho BHXH huyện; lập dự toán chi BHXH cho đối tƣợng hƣởng trên địa bàn tỉnh. Bốn là: Quản lý, tổ chức chi BHXH. Có hai phƣơng thức chi trả, đó là phƣơng thức chi trả trực tiếp và phƣơng thức chi trả gián tiếp.
9. 7 Năm là, lập báo cáo, quyết toán chi BHXH. - Đối với BHXH huyện: - Đối với BHXH tỉnh: Sáu là, thẩm định quyết toán chi BHXH. Đây là nội dung cuối cùng của quản lý chi BHXH. b. Qui trình chi Quỹ BHYT Quy trình chi trả quỹ BHYT đƣợc thực hiện theo Quyết định số 1456/QĐ-BHXH ngày 01 tháng 12 năm 2015 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Ban hành quy trình giám định bảo hiểm y tế cụ thể nhƣ sau: c. Qui trình chi Quỹ BHTN Quy trình chi trả quỹ BHTN đƣợc thực hiện theo quy định tại Nghị định số 28/2015/NĐ-CP ngày 12 tháng 3 năm 2015 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của luật việc làm về BHTN và Thông tƣ hƣớng dẫn số 28/2015/TT-BLĐTBXH ngày 31/7/2015 của Bộ Lao động-Thƣơng binh và xã hội hƣớng dẫn thực hiện điều 52 của luật việc làm và một số điều của Nghị định 28/2015/NĐ-CP ngày 12 tháng 3 năm 2015 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của luật việc làm về BHTN cụ thể: Tiếp nhận hồ sơ từ Trung tâm Dịch vụ việc làm, lập danh sách chuyển tổ chức dịch vụ BHXH (chi bằng tiền mặt) hoặc chuyển phòng KHTC/ bộ phận KHTC chuyển tiền vào tài khoản cá cho ngƣời lao động. 1.3. KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU - CHI TẠI CÁC ĐƠN VỊ BẢO HIỂM XÃ HỘI 1.3.1. Cơ sở kế toán hoạt động thu – chi - Cơ sở để xác định số phải thu BHXH, BHYT, BHTN của đơn vị sử dụng lao động dựa trên danh sách tham gia BHXH, BHYT, BHTN của đơn vị sử dụng lao động báo cho cơ quan BHXH và đã đƣợc cơ quan BHXH cập nhật vào phần mềm quản lý thu (TST). Phần mềm
10. 8 TST sẽ tự động cập nhật số liệu theo thứ tự ƣu tiên BHYT, BHTN, BHXH, và tỷ lệ tƣơng ứng theo qui định hiện hành. Tiền lƣơng, tiền công làm căn cứ đóng các quĩ gồm: Tiền lƣơng, tiền công theo ngạch bậc và các khoản phụ cấp chức vụ, thâm niên, vƣợt khung,... Cơ sở để xác định số phải chi các chế độ BHXH Căn cứ hồ sơ theo quy định tại Quyết định 636/QĐ-BHXH ngày 22/4/2016 của BHXH Việt. Cơ sở để xác định số phải chi chế độ BHYT BHXH tỉnh đã cử cán bộ giám định thƣờng trực tại các cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn (trừ trung tâm y tế xã, phƣờng, thị trấn). Cán bộ giám định có nhiệm vụ kiểm tra, đối điếu các biếu mẫu đảm bảo đúng quy định theo Quyết định số 1456/QĐ-BHXH ngày 01 tháng 12 năm 2015 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Ban hành quy trình giám định bảo hiểm y tế. c. Cơ sở để xác định số phải chi chế độ BHTN Tiếp nhận hồ sơ từ Trung tâm DVVL (Quyết định hƣởng trợ cấp thất nghiệp do Sở Lao động thƣơng binh và xã hội ban hành), phòng chế độ BHXH tỉnh kiểm tra, đối chiếu thời gian đóng, mức đóng với dữ liệu thu đã đƣợc cập nhật trên phần mềm (TCS) nếu khớp đúng với Quyết định hƣởng trợ cấp thất nghiệp do Sở Lao động thƣơng binh và xã hội ban hành, phòng chế độ BHXH tỉnh lập danh sách chuyển tổ chức dịch vụ BHXH (Bƣu điện chi bằng tiền mặt) hoặc chuyển phòng Kế hoạch tài chính chuyển tiền vào tài khoản cá nhân cho ngƣời lao động. 1.3.2. Kế toán hoạt động thu – chi tại các đơn vị bảo hiểm xã hội a. Kế toán hoạt động thu các quỹ BHXH, BHYT, BHTN Nguyên tắc và chứng từ kế toán thu BHXH: