Tóm tắt Luận văn Hoàn thiện kiểm soát chi Bảo hiểm Xã hội tại Bảo hiểm xã hội huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum

Nội dung tài liệu: Tóm tắt Luận văn Hoàn thiện kiểm soát chi Bảo hiểm Xã hội tại Bảo hiểm xã hội huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum

1. ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN HỮU NHÂN HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN ĐĂK TÔ, TỈNH KON TUM TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN Mã số: 8 34 03 01 Đà Nẵng - Năm 2019
2. Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đường Nguyễn Hưng Phản biện 1: PGS. TS. Đoàn Ngọc Phi Anh Phản biện 2: TS. Nguyễn Ngọc Tiến Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 7 tháng 9 năm 2019. Có thể tìm hiểu luận văn tại: - Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng - Thư viện Trường Đại học Kinh tế – Đại học Đà Nẵng
3. 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài BHXH đã xuất hiện từ rất lâu dưới các hình thức truyền thống về tương tế, cứu trợ xã hội nhằm mục đích giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, người già cô đơn, neo đơn, người tàn tật, trẻ mồ côi và những người không may gặp phải rủi ro vì thiên tai, hỏa hoạn,... Ngày 16/02/1995, BHXH Việt Nam được thành lập với mục tiêu làm nền tảng cơ bản cho an sinh xã hội của mỗi quốc gia. Ngay từ khi mới thành lập, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã rất quan tâm đến việc hình thành và phát triển chính sách BHXH cho NLĐ. BHXH gồm nhiều hoạt động như thu, chi, giải quyết các chế độ chính sách BHXH, tiếp nhận và quản lý hồ sơ, kiểm tra, giám định BHYT,... Trong các hoạt động đó, chi BHXH là một công việc được coi là trọng tâm của ngành BHXH và là một quy trình không thể thiếu trong hoạt động BHXH nhằm đạt được các mục tiêu về hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động. BHXH là một đơn vị độc lập về tài chính nên công tác kiểm soát chi BHXH là công tác cơ bản, góp phần quyết định đến sự tồn tại, phát triển của quỹ BHXH và đảm bảo giải quyết các chế độ, chính sách cho người tham gia BHXH cũng như giúp các cán bộ viên chức trong ngành BHXH ổn định cuộc sống. Huyện Đăk Tô là một huyện của tỉnh Kon Tum; phía tây giáp huyện Ngọc Hồi, phía nam giáp huyện Sa Thầy, phía đông giáp huyện Đắk Hà, phía bắc giáp huyện Tu Mơ Rông. Trong những năm qua, hòa chung cùng với sự phát triển của cả nước nói chung và của tỉnh Kon Tum nói riêng, huyện Đăk Tô cũng có nhiều phát triển vượt bậc về tình hình kinh tế. Năm 2018, BHXH huyện Đăk Tô đã tổ chức chi lương hưu và trợ cấp BHXH cho 4.533 đối tượng với số tiền đã chi là 201.245 triệu đồng, trong đó chi lương hưu và các chế độ BHXH hàng tháng là 189.245 triệu đồng [4]. Tuy nhiên, trên thực tế,
4. 2 còn nhiều tổ chức, doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm túc các quy định về chi trả các chế độ BHXH. Trên địa bàn huyện vẫn còn xảy ra nhiều tình trạng vi phạm như lợi dụng tiền BHXH của Nhà nước; thanh toán các chế độ ngắn hạn chưa kịp thời cho NLĐ; quản lý đối tượng hưởng các chế độ ngắn hạn chưa chặt chẽ, việc xử lý các sai phạm trong lĩnh vực chi BHXH còn nhiều bất cập, các chế tài xử phạt hành chính chưa đủ mạnh và chưa đủ sức răn đe. Vì những lý do trên, tác giả quyết định chọn đề tài Hoàn thiện kiểm soát chi BHXH tại BHXH huyện Đăk Tô tỉnh Kon Tum làm để tài luận văn thạc sĩ của mình. 2. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở lý thuyết về kiểm soát chi BHXH và qua phân tích thực trạng hoạt động kiểm soát chi BHXH tại BHXH huyện Đăk Tô, tác giả đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện kiểm soát chi BHXH tại BHXH huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum. 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu a. Đối tượng nghiên cứu Công tác kiểm soát chi BHXH. b. Phạm vi nghiên cứu: - Về không gian: BHXH huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum. - Về thời gian: Luận văn phân tích thực trạng kiểm soát chi BHXH tại BHXH huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2018 và đề xuất giải pháp đến năm 2025 4. Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau: - Phương pháp nghiên cứu tài liệu, tổng hợp kinh nghiệm, phương pháp phân tích – tổng hợp. - Phương pháp thống kê, thu thập và xử lý số liệu, thông tin.
5. 3 - Phương pháp so sánh: Đối chiếu công tác kiểm soát chi BHXH tại huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum với quy trình kiểm soát chi BHXH theo quy định của BHXH Việt Nam và các huyện khác trên cả nước. 5. Bố cục của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương : Chương 1: Một số vấn đề lý luận về lý luận kiểm soát chi BHXH. Chương 2: Thực trạng công tác kiểm soát chi BHXH tại BHXH huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum. Chương 3: Một số giải pháp giúp hoàn thiện kiểm soát chi BHXH tại BHXH huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum. 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Để thực hiện đề tài “Hoàn thiện kiểm soát chi BHXH tại BHXH huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum” tác giả đã tham khảo một số tài liệu về chi BHXH, một số bài báo khoa học và luận văn thạc sỹ có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
6. 4 CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CHI BHXH 1.1. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CHI BHXH 1.1.1. Khái niệm chi BHXH Chi BHXH là quá trình phân phối, sử dụng quỹ BHXH để chi trả cho các chế độ BHXH nhằm ổn định cuộc sống của người tham gia BHXH và đảm bảo các hoạt động của hệ thống BHXH (Quốc hội, 2006). 1.1.2. Nội dung chi Chi phí của đơn vị là biểu hiện bằng tiền về các hao phí vật chất và lao động bỏ ra để hoạt động, sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định hoặc là phí tổn về nguồn lực, tài sản sử dụng cụ thể sử dụng trong hoạt động, sản xuất kinh doanh của đơn vị. Việc chi BHXH bao gồm các khoản chi chủ yếu sau: * Chi từ NSNN cho người hưởng các chế độ BHXH: các chế độ hàng tháng và chế độ BHXH một lần. * Chi từ quỹ BHXH: Các chế độ hàng tháng và chế độ 1 lần; Chi ốm đau, thai sản và nghỉ dưỡng sức phục hồi sức khỏe 1.1.3. Đặc điểm chi BHXH Chi BHXH có những đặc điểm sau: - Đặc điểm về đối tượng thụ hưởng: Đối tượng thụ hưởng BHXH là đối tượng quản lý của hoạt động kiểm soát chi BHXH, gồm các cá nhân và tổ chức có lợi ích, nghĩa vụ liên quan đến quỹ BHXH, thuộc phạm vi điều chỉnh và thực hiện chính sách chế độ BHXH. đối tượng tham gia và thụ hưởng các chính sách chế độ BHXH được quy định rõ ràng tại Luật BHXH. Đối tượng hưởng chế độ BHXH rất đa dạng, bởi mỗi năm, các đối tượng nghỉ hưu, chết, thay đổi nơi ở, thời hạn thụ hưởng đã hết và nhiều nguyên nhân khác nên đối tượng thụ
7. 5 hưởng biến động liên tục. Thông thường, các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là những người làm công ăn lương, người có quan hệ lao động; những đối tượng hưởng ngắn hạn bao gồm ốm đau, thai sản,... Những chế độ như ngắn hạn này thì rất khó dự báo trước nên gây khó khăn trong công tác lập kế hoạch về đối tượng thụ hưởng hàng năm. - Đặc điểm về hoạt động chi BHXH: Hoạt động chi BHXH luôn được coi là hoạt động trọng tâm và có vai trò rất quan trọng trong hoạt động của ngành BHXH nói chung và trong việc thực hiện chính sách BHXH nói riêng, tác động trực tiếp tới quyền lợi của người tham gia BHXH. Cơ sở chi BHXH là tổng thể các văn bản và các định hướng của Nhà nước cho phép xác định phạm vi đối tượng hưởng, loại trợ cấp, mức trợ cấp, thời gian trợ cấp. Chi trả các chế độ BHXH phải được thực hiện theo quy trình thống nhất qua các khâu được quy định bằng văn bản do cơ quan BHXH Việt Nam quyết định. Việc thực hiện quy trình chi trả sẽ đảm bảo tính thống nhất, liên hoàn và khả năng kiểm tra trong hoạt động chi BHXH. 1.1.4. Vai trò chi BHXH - Giúp NLĐ có nguồn thu nhập kịp thời để chữa bệnh, nuôi con, phục hồi sức khoẻ, ổn định cuộc sống; góp phần động viên kịp thời về mặt vật chất cũng như tinh thần cho họ. - Kịp thời sửa đổi, bổ sung đảm bảo quyền lợi cho NLĐ; hạn chế tối đa tình trạng khiếu nại, đảm bảo công bằng giữa các đối tượng tham gia BHXH. - Giúp cơ quan BHXH phát hiện những sai sót trong quá trình xét duyệt hưởng trợ cấp BHXH, phát hiện những đối tượng hưởng sai trợ cấp để từ đó có những biện pháp ngăn chặn.
8. 6 - Đánh giá được nguyên nhân tăng, giảm chi để có giải pháp kịp thời trong việc tính phí BHXH, tiết kiệm chi, đảm bảo chi đúng, chi đủ và bảo toàn quỹ BHXH. 1.2. TỔNG QUAN KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG LĨNH VỰC CÔNG 1.2.1. Môi trường kiểm soát Môi trường kiểm soát là nền tảng cho toàn bộ hệ thống KSNB, cung cấp trật tự, cấu trúc cũng như điều kiện môi trường có hiệu quả của KSNB, ảnh hưởng đến tổng thể chiến lược và mục tiêu được thiết lập và hoạt động kiểm soát được cấu trúc trên nền tảng đó. Bao gồm môi trường bên trong và môi trường bên ngoài. - Môi trường bên trong Môi trường bên trong gồm các nhân tố trong nội bộ của tổ chức, có tác động đến việc thiết kế, hoạt động, sự hữu hiệu của các chính sách và thủ tục kiểm soát của tổ chức đó. - Môi trường bên ngoài Các nhân tố của môi trường bên ngoài là các nhân tố không nằm trong tầm kiểm soát của nhà quản lý nhưng lại ảnh hưởng và tác động đến thái độ, sự thiết lập và thực hiện các thủ tục trong hoạt động kiểm soát của tổ chức. 1.2.2. Đánh giá rủi ro Để thiết lập đầy đủ thành phần đánh giá rủi ro, tổ chức cần thực hiện 04 nguyên tắc sau: - Tổ chức xác định các mục tiêu một cách rõ ràng để đảm bảo thực hiện nhận diện và đánh giá các rủi ro đối với việc thực hiện các mục tiêu. - Tổ chức nhận diện các rủi ro đối với việc đạt được các mục tiêu và phân tích các rủi ro để làm cơ sở cho việc đối phó với rủi ro.
9. 7 - Tổ chức xem xét khả năng của gian lận trong quá trình đánh giá rủi ro đối với việc đạt được các mục tiêu. - Tổ chức nhận diện và đánh giá các thay đổi từ môi trường bên ngoài và bên trong tổ chức mà có thể ảnh hưởng đáng kể đến các rủi ro đối với việc đạt được các mục tiêu. 1.2.3. Hoạt động kiểm soát Chiến lược chính để làm giảm rủi ro là thông qua những hoạt động KSNB, để có thể ngăn ngừa hoặc phát hiện rủi ro. Các hoạt động điều chỉnh là sự bổ sung cần thiết cho hoạt động KSNB để đạt được mục tiêu của tổ chức. Hoạt động kiểm soát và hoạt động điều chỉnh nên xác định được chi phí, do chi phí có thể không tương xứng với hiệu quả mang lại từ chúng (hiệu quả của chi phí). Hoạt động kiểm soát bao gồm các chính sách kiểm soát và thủ tục kiểm soát. Chính sách kiểm soát là những nguyên tắc cần làm, là cơ sở cho việc thực hiện các thủ tục kiểm soát. Còn thủ tục kiểm soát là những quy định cụ thể để thực thi các chính sách kiểm soát. 1.2.4. Thông tin và truyền thông Thông tin và truyền thông hiệu quả là điều thiết yếu cho một tổ chức trong điều hành và kiểm soát các hoạt động của nó. Quản lý thực thể cần cập nhật, thông tin có liên quan, đầy đủ, đáng tin cậy, chính xác và kịp thời các thông tin có liên quan đến nội bộ cũng như những sự kiện bên ngoài. Thông tin rất cần thiết trong suốt quá trình tổ chức đạt được mục tiêu của nó. 1.2.5. Giám sát KSNB là một quá trình năng động có thể điều chỉnh liên tục trước những rủi ro và thay đổi mà tổ chức phải đối mặt, giám sát để đảm bảo KSNB được tiếp tục trước những thay đổi mục tiêu, môi trường, nguồn lực và rủi ro.
10. 8 Có mối quan hệ trực tiếp giữa mục tiêu tổ chức và các thành phần của KSNB. Các mục tiêu tổ chức là những gì tổ chức phấn đấu, nỗ lực để đạt được. Các thành phần của KSNB là những hoạt động cần thiết để đạt được mục tiêu chung. Trong khi khung KSNB có liên quan và thích hợp cho tất cả các tổ chức thì cách thức của việc quản lý khi ứng dụng sẽ rất đa dạng với đặc tính của tổ chức và phụ thuộc vào nhiều yếu tố của nó. Những yếu tố đó bao gồm cấu trúc tổ chức, hồ sơ về những rủi ro, môi trường hoạt động, quy mô, độ phức tạp, hoạt động và nhịp độ, những đặc tính khác 1.3. KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CHI BHXH 1.3.1. Mục tiêu của kiểm soát nội bộ trong hoạt động chi BHXH KSNB trong hoạt động chi BHXH nhằm đạt các mục tiêu chính sau: - Thứ nhất, nhằm thực hiện các hoạt động đạt hiệu quả. - Thứ hai, cung cấp các thông tin tài chính đáng tin cậy, đầy đủ và kịp thời. - Thứ ba, nhằm tuân thủ các quy định hiện hành. - Thứ tư, bảo vệ các tài sản, các nguồn lực để chống thất thoát, lãng phí. 1.3.2. Các hoạt động cơ bản của chi BHXH và rủi ro liên quan đến chi BHXH a. Các hoạt động cơ bản Quỹ BHXH ở các nước được sử dụng để chi tiêu vào các nội dung quan trọng như chi trợ cấp BHXH theo chế độ, chi quản lý hành chính, chi cho đầu tư tăng trưởng quỹ. Trong đó chi trả các chế độ trợ cấp BHXH là lớn nhất và cũng là quan trọng nhất. Chi trả cho các