Luận văn Phong cách lãnh đạo độc đoán của lý quang diệu và bài học cho các nhà lãnh đạo tương lai

Nội dung tài liệu: Luận văn Phong cách lãnh đạo độc đoán của lý quang diệu và bài học cho các nhà lãnh đạo tương lai

1. TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH ═════000═════ TIỂU LUẬN KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐỘC ĐOÁN CỦA LÝ QUANG DIỆU VÀ BÀI HỌC CHO CÁC NHÀ LÃNH ĐẠO TƯƠNG LAI Thành viên nhóm 6: Hoàng Như Huyền – 121 221 0064 Trương Đức Anh – 121 221 0019 Trần Lê Ngọc Hải – 121 221 0044 Nguyễn Hải Long– 121 221 0091 Nguyễn Hữu Tâm – 121 221 0128 Giảng viên hướng dẫn: ThS. Hoàng Anh Duy Hà Nội – 05/2015
2. MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU.................................................................................................................1 NỘI DUNG .....................................................................................................................2 I. Cơ sở lý luận về phong cách lãnh đạo ...................................................................2 1. Một số khái niệm liên quan .....................................................................................2 1.1. Lãnh đạo và phong cách lãnh đạo ......................................................................2 1.1.1. Lãnh đạo ......................................................................................................2 1.1.2. Các học thuyết về lãnh đạo..........................................................................2 1.1.3. Phong cách lãnh đạo ...................................................................................5 1.2. Phong cách lãnh đạo độc đoán ...........................................................................6 1.2.1. Đặc trưng.....................................................................................................6 1.2.2. Ưu điểm và hạn chế .....................................................................................6 1.2.3. Trường hợp áp dụng ....................................................................................7 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành phong cách lãnh đạo ........................7 3. Những nhà lãnh đạo tiêu biểu có phong cách lãnh đạo độc đoán ........................8 II. Giới thiệu về Lý Quang Diệu ............................................................................11 1. Khái quát về tiểu sử, vai trò của Lý Quang Diệu đối với thành tựu của Singapore.......................................................................................................................11 2. Các yếu tố giúp hình thành nên phong cách lãnh đạo của Lý Quang Diệu .......13 3. Đánh giá về phẩm chất và năng lực lãnh đạo của Lý Quang Diệu.....................15 III. Phân tích phong cách lãnh đạo của Lý Quang Diệu.......................................16 1. Những đặc trưng trong phong cách lãnh đạo của Lý Quang Diệu.....................16 1.1. Biểu hiện của phong cách lãnh đạo độc đoán ở Lý Quang Diệu......................18
3. 1.2. Nét riêng trong phong cách lãnh đạo độc đoán của Lý Quang Diệu................21 1.2.1. Sự thẳng thắn.............................................................................................22 1.2.2. Nhà lãnh đạo vì dân...................................................................................23 1.2.3. Tiêu chuẩn đạo đức cao.............................................................................24 1.3. So sánh với nhà lãnh đạo khác có cùng phong cách độc đoán.........................25 2. Phân tích ưu nhược điểm trong phong cách lãnh đạo của Lý Quang Diệu .......28 2.1. Ưu điểm ............................................................................................................28 2.1.1. Kiên trì, nỗ lực, quyết tâm cao độ..............................................................28 2.1.2. Quý trọng nhân tài, tư tưởng giáo dục tiến bộ ..........................................29 2.1.3. Đề cao tính tự giác, tự tin, lạc quan ..........................................................30 2.2. Nhược điểm ......................................................................................................31 2.2.1. Chưa thực sự coi trọng dân chủ và bình đẳng ..........................................31 2.2.2. Kiểm soát quá chặt chẽ..............................................................................32 2.2.3. Thực dụng, quá cứng rắn...........................................................................33 IV. Giải pháp cho những khuyết điểm trong phong cách lãnh đạo của Lý Quang Diệu và bài học rút ra ..................................................................................................33 1. Giải pháp.................................................................................................................33 2. Bài học kinh nghiệm ..............................................................................................35 KẾT LUẬN...................................................................................................................37 TÀI LIỆU THAM KHẢO ...........................................................................................38
4. BẢNG ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH LÀM VIỆC NHÓM STT Tên Vị trí Đánh giá Điểm Phân công rõ ràng, luôn có trách nhiệm, hoàn thành việc đúng hạn, 1 Hoàng Như Huyền Trưởng nhóm 9 nhiệt tình, giữ được tinh thần làm việc nhóm. Hoàn thành việc đúng thời hạn, có trách nhiệm, hỗ trợ trưởng nhóm và 2 Trương Đức Anh Thành viên có góp ý chỉnh sửa bài, chủ động 9 trong công việc nhóm, phụ trách chính phần video. Hoàn thành việc đúng thời hạn, có 3 Nguyễn Hải Long Thành viên trách nhiệm, phụ trách chính phần 9 slides. Hoàn thành việc đúng thời hạn, có 4 Nguyễn Hữu Tâm Thành viên 8.5 trách nhiệm. Có tinh thần làm việc nhóm, hoàn 5 Trần Lê Ngọc Hải Thành viên 8.5 thành bài đúng thời hạn.
5. 1 LỜI MỞ ĐẦU Từ trước đến nay lãnh đạo luôn đóng vai trò rất quan trọng trong khoa học về tổ chức - nhân sự, nhà lãnh đạo là người gây ảnh hưởng và dẫn đắt hành vi của cá nhân hay nhóm người nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức. Trên thế giới hiện nay có 3 phong cách chủ yếu được các nhà lãnh đạo áp dụng trong việc gây ảnh hưởng lên người khác là độc đoán, dân chủ và tự do. Trong vô số bài nghiên cứu về phong cách lãnh đạo thì Lý Quang Diệu nổi lên như một hình mẫu tiêu biểu về phong cách lãnh đạo độc đoán trong thời đại mới, nhờ ông mà Singapore chuyển mình từ một đất nước nghèo nàn, lạc hậu, không có tài nguyên trở thành một quốc gia phát triển với thu nhập bình quân đầu người vào hàng cao nhất thế giới. Vậy phong cách lãnh đạo độc đoán của Lý Quang Diệu có biểu hiện cụ thể ra sao và đã tác động như thế nào để Singapore trở thành “con rồng Châu Á”? Điều đáng học hỏi từ phong cách của ông là gì? Xuất phát từ mong muốn giải đáp những vấn đề trên, nhóm đã xây dựng tiểu luận với đề tài: “Phong cách lãnh đạo độc đoán của Lý Quang Diệu và bài học cho các lãnh đạo của tương lai”. Bài tiểu luận của nhóm có cấu trúc 4 phần: Phần I. Cơ sở lý luận về phong cách lãnh đạo Phần II. Giới thiệu về Lý Quang Diệu Phần III. Phân tích phong cách lãnh đạo của Lý Quang Diệu Phần IV. Giải pháp cho những khuyết điểm trong phong cách lãnh đạo của Lý Quang Diệu và bài học rút ra Do hiểu biết còn hạn hẹp và giới hạn về thời gian nên bài tiểu luận của nhóm không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong ThS. Hoàng Anh Duy – người đã giúp đỡ nhóm hoàn thành tiểu luận này – có thể tiếp tục góp ý để chúng em có thể hoàn thiện hơn nữa bài tiểu luận của mình. Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy.
6. 2 NỘI DUNG I. Cơ sở lý luận về phong cách lãnh đạo 1. Một số khái niệm liên quan 1.1. Lãnh đạo và phong cách lãnh đạo 1.1.1. Lãnh đạo Lãnh đạo là quá trình gây ảnh hưởng đến hoạt động của một cá nhân hoặc một nhóm, nhằm đạt được mục đích trong những điều kiện cụ thể nhất định. Lãnh đạo là khả năng lôi cuốn người khác đi theo mình, là biết tạo ra mối ràng buộc giữa người và công việc bằng cách quan tâm cả hai. Ngoài ra lãnh đạo còn là khả năng thuyết phục và gây ảnh hưởng lên người khác để hoàn thành những mục tiêu mong muốn. Nói cách khác, lãnh đạo thiên về khía cạnh nhân bản và nhắm đến “người” để nối kết họ thành một đội ngũ và động viên họ tiến tới mục tiêu mong muốn. Có hai loại lãnh đạo là lãnh đạo chính thức và lãnh đạo không chính thức. Lãnh đạo chính thức là người lãnh đạo có thực quyền. Người lãnh đạo có thực quyền là người lãnh đạo đồng thời đóng vai trò quản trị viên trong một tổ chức, được trao ban quyền hạn và chức năng hành xử trên người khác để thi hành một công tác theo hoạch định. Người lãnh đạo không chính thức hay còn gọi là lãnh đạo tự nhiên, là người lãnh đạo do thiên phú với phong cách lôi cuốn người khác. Tuy họ không có quyền hạn chính thức để sai khiến, nhưng lời nói của họ có giá trị, được người khác lắng nghe và thực hiện. Những người lãnh đạo tự nhiên này thường được người khác ngưỡng mộ như một chứng nhân gương mẫu về cách tổ chức và thực hiện đối với đời sống cá nhân cũng như xã hội. 1.1.2. Các học thuyết về lãnh đạo Việc đi sâu tìm hiểu các học thuyết về lãnh đạo sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn và sâu hơn về bản chất của lãnh đạo. Hiện thời, trên thế giới đang tồn tại 5 học thuyết lãnh đạo. Đó là, học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất (the traitbased leadership
7. 3 theory), học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở hành vi (the behavior-based leadership theory), học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở quyền lực và sự ảnh hưởng (the power- influence leadership theory), học thuyết về lãnh đạo theo tình huống (the situational leadership theory), và học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tích hợp (the integrative leadership theory). Sau đây là các nội dung cụ thể của một số học thuyết chủ đạo về lãnh đạo. (i) Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất (the trait-based leadership theory). Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất là học thuyết về lãnh đạo ra đời sớm nhất. Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất cho rằng lãnh đạo 12 phải là những người có những tố chất siêu phàm, phải có những giá trị vượt trội so với đông đảo những người còn lại; và chính những tố chất siêu phàm và giá trị vượt trội vốn có do tạo hóa ban tặng đó đã giúp họ trở nên xuất chúng và trở thành những người đứng đầu một quốc gia, một bộ tộc, một tôn giáo hay một tổ chức nào đó (Yukl & Van Fleet, 1992). Các học giả và các nhà nghiên cứu về lãnh đạo của giai đoạn này (1930s-1940s) đã tiến hành nghiên cứu và đã nhận ra rằng tố chất vượt trội, giá trị vượt trội như vô cùng mạnh mẽ, vô cùng quyết đoán, vô cùng mưu lược, có tầm nhìn chiến lược hơn người là những nhân tố cơ bản, chính yếu để giúp một ai đó trở thành lãnh đạo. Chính vì lẽ đó, các nhà lãnh đạo trong thời kỳ này là những người có quyền lực vô biên và họ thường điều hành cấp dưới của họ thông qua quyền lực vô biên đó. Hiện thân của các nhà lãnh đạo trong thời kỳ này là những người đứng đầu các quốc gia, các tướng lĩnh, các chủ doanh nghiệp, chủ trang trại. Họ là những người đứng mũi chịu sào, những người cầm cân nảy mực trong mọi hoạt động của xã hội, cộng đồng, và tổ chức. Họ nghĩ ra việc và cầm tay chỉ việc cho các cấp dưới của mình, còn những người cấp dưới chỉ biết thực thi công việc được giao một cách thụ động. Phong cách lãnh đạo, điều hành này về thực chất là điều hành thông qua mệnh lệnh và thuần tuý định hướng công việc - the task-based approach (sẽ được trình bày rõ ở phần lãnh đạo hiệu quả). Bên cạnh những yếu tố thuộc về tố chất, các học giả như Bass (1990), Hosking & Morley (1988), và Yukl & Van Fleet (1992) cũng cho rằng kỹ năng, kinh nghiệm sống cũng
8. 4 như trận mạc là những nhân tố vô cùng quan trọng cùng bổ trợ cho các tố chất vượt trội vốn có để giúp cho các nhà lãnh đạo chèo lái con thuyền của mình. (ii) Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở hành vi (the behavior-based leadership theory). Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở hành vi ra đời từ những năm 1950s sau khi các học giả, các nhà nghiên cứu cũng như các nhà hoạt động thực tiễn bắt đầu cảm nhận được những nhược điểm, hạn chế của học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất. Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở 13 hành vi cho rằng bất cứ một ai mà bằng hành động, ứng xử (behavior) của mình làm cho người khác làm theo được ý định của mình thì người đó mới thực sự là lãnh đạo. Thật vậy, cùng với sự phát triển của kinh tế-xã hội, đời sống kinh tế của người dân không ngừng được cải thiện, dân trí không ngừng được nâng cao. Sự phát triển không ngừng của kinh tế, xã hội, dân trí đã không ngừng tạo đà và phát triển nền dân chủ mà ở đó mọi người đều được tự do, mọi người đều được bình quyền, bình đẳng. Tự do, bình quyền, bình đẳng là những yếu tố có tính “trái chiều” với cơ chế tập quyền, mệnh lệnh. Vì vậy, cần thiết phải có một học thuyết mới về lãnh đạo để đáp ứng yêu cầu đó của thực tiễn - học thuyết đó là học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất. Các học giả Yukl & Van Fleet (1992), Wall & Lepsinger (1990) đã tiến hành các nghiên cứu của mình và chỉ ra rằng thành công của công tác lãnh đạo không chỉ phụ thuộc vào các tố chất vượt trội do tạo hóa ban tặng của các nhà lãnh đạo mà còn phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố thuộc về con người như động viên khuyến khích, gây ảnh hưởng, khai thác yếu tố tâm lý, yếu tố tinh thần. (iii) Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở quyền lực và sự ảnh hưởng (the power-influence leadership theory).Gây ảnh hưởng và quyền lực là hai trong số các nhân tố quyết định năng lực lãnh đạo. Như đã đề cập ở trên, gây ảnh hưởng là một năng lực tối quan trọng và không thể thiếu đối với bất cứ một nhà lãnh đạo nào. Gây ảnh hưởng là quá trình tác động nhằm thu phục cấp dưới trên cơ sở sử dụng một cách hợp lý, đồng bộ các biện pháp kích thích. Vì vậy, gây ảnh hưởng không chỉ giúp các nhà lãnh đạo tạo sự gắn kết, tập hợp lực lượng xung quanh mình, mà còn giúp các nhà
9. 5 lãnh đạo tự hoàn thiện hình ảnh của chính bản thân mình (Bradford & Cohen, 1984). Để gây được ảnh hưởng đối với cấp dưới, các nhà lãnh đạo vẫn phải có quyền lực (power). Vậy, về bản chất quyền lực là gì? Biểu hiện cụ thể của quyền lực là gì? Quyền lực thể hiện quyền uy của một nhà lãnh đạo đối với cấp dưới của mình. Quyền lực chính là khả năng gây ảnh hưởng đối với cấp dưới (Mintzberg, 1983; Pfeffer, 1992). Nói một cách chung nhất, quyền lực chính là khả năng tác động của một cá nhân nào đó vào những người còn lại. Bởi vậy, quyền lực và khả năng gây ảnh hưởng có mối quan hệ qua lại chặt chẽ, khăng khít với nhau. Các nghiên cứu về quyền lực và gây ảnh hưởng đã chỉ ra rằng các nhà lãnh đạo đã sử dụng quyền lực để gây ảnh hưởng và ngược lại các nhà lãnh đạo đã kết hợp các biện pháp, kỹ thuật gây ảnh hưởng để nâng tầm quyền uy của mình. Thực tế đã chứng minh, cấp dưới nể trọng cấp trên của mình có thể vì các tố chất vượt trội của họ, cũng có thể vì những đức tính đáng kính của họ Bởi vậy, học giả Northouse (1997) cho rằng quyền uy của lãnh được hun đúc bởi chính các mối quan hệ qua lại của họ với cấp dưới. Giống vậy, French & Raven (1959) cho rằng quyền uy không thể được tạo lập thông qua một mối quan hệ cụ thể nào đó, mà phải được vun đắp với mọi người trong một thời gian dài. Các thủ thuật gây ảnh hưởng cũng hết sức đa dạng và phong phú. Các nhà lãnh đạo có thể gây ảnh hưởng thông qua sử dụng vật chất, các nhà lãnh đạo cũng có thể khai thác yếu tố tinh thần. Các nhà lãnh đạo cũng có thể sử dụng biện pháp trực tiếp hay gián tiếp; chính thống hay phi chính thống. Tuy nhiên, sử dụng biện pháp nào, cho đối tượng nào, và trong tình huống nào là cả một sự cân nhắc và là cả một nghệ thuật. Có một số loại quyền lực phổ biến có thể thống kê ra đây: Quyền lực do chức vụ, quyền lực do đãi ngộ, quyền lực do sự trừng phạt, quyền lực do sự kính trọng, quyền lực do năng lực chuyên môn, quyền lực do việc nắm giữ thông tin mang lại. 1.1.3. Phong cách lãnh đạo Phong cách lãnh đạo là những phương pháp hoặc cách thức nhà lãnh đạo thường dùng để gây ảnh huởng đến đối tượng bị lãnh đạo.
10. 6 Xét trên phương diện cá nhân, phong cách lãnh đạo chính là cách thức làm việc của nhà lãnh đạo. Phong cách lãnh đạo của một cá nhân là dạng hành vi của người đó thể hiện các nỗ lực ảnh huởng tới họat động của những người khác. Xét trên phương diện tổng thể, phong cách lãnh đạo là hệ thống các dấu hiệu đặc trưng của họat động và quản lý của nhà lãnh đạo, được quy định bởi đặc điểm nhân cách của họ. 1.2. Phong cách lãnh đạo độc đoán 1.2.1. Đặc trưng Phong cách lãnh đạo độc đoán còn được gọi là phong cách lãnh đạo chuyên quyền, phong cách lãnh đạo theo hành chính xử phạt, phong cách lãnh đạo theo chỉ thị, phong cách lãnh đạo cương quyết. Ở đây nhà lãnh đạo sẽ áp đặt nhân viên; các nhân viên nhận lệnh và thi hành mệnh lệnh, nhà lãnh đạo sẽ tập trung hết quyền lực vào tay của mình. Biểu hiện của những nhà lãnh đạo độc đoán là họ thường áp đặt công việc với sự kiểm soát và giám sát chặt chẽ. Nhà lãnh đạo độc đoán thường lấy mình làm thước đo giá trị, họ không quan tâm đến ý kiến của người khác dù là đồng đội hay nhân viên mà chỉ hoàn toàn dựa vào kiến thức và kinh nghiệm của chính mình. Các nhà lãnh đạo độc đoán thường nói chính xác những gì họ muốn các nhân viên của mình phải làm và làm ra sao mà không kèm theo bất kỳ lời khuyên hay chỉ dẫn nào. 1.2.2. Ưu điểm và hạn chế Phong cách lãnh đạo độc đoán có 3 ưu điểm chính như sau: - Thứ nhất, được nhà lãnh đạo sử dụng thành công trong một tập thể mới thành lập, chưa thiết lập được nguyên tắc hoạt động hoặc trong các tập thể đang mất phương hướng hoạt động, không khí trong tổ chức là gây hấn - Thứ hai, sự thành công của tổ chức phụ thuộc vào vai trò cá nhân của nhà quản trị. Nếu nhà quản trị giỏi sẽ mang lại nhiều thành công cho tổ chức.