Luận văn Các yếu tố tác động đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp niêm yết

Nội dung tài liệu: Luận văn Các yếu tố tác động đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp niêm yết

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------- NGUYỄN TRẦN PHI PHƯƠNG CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT LUẬN VĂN THẠC SỸ K INH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2012
2. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM --------------- NGUYỄN TRẦN PHI PHƯƠNG CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng Mã số: 60.31.12 LUẬN VĂN THẠC SỸ K INH TẾ Người hướng dẫn khoa học: GS. TS. TRẦN NGỌC THƠ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2012
3. - 1 - LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC V ỐN CỦA DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT” là công trình nghiên cứu của tôi. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực, được đúc kết từ quá trình học tập và các kết quả nghiên cứu thực tiễn trong thời gian qua. Các số liệu sử dụng; một số nhận xét, đánh gi á của một số bài nghiên cứu khoa học, các bài báo đều có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng. Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS . TS. Trần Ngọc Thơ Tác gi ả Nguyễn Trần Phi Phương
4. - 2 - LỜI CẢM ƠN Chân thành cảm ơn các Thầy Cô Trường Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiệt tình giảng dạy cho tôi trong suốt quá trình tham gia học tập tại Trường Chân thành cảm ơn GS. TS. Trần Ngọc Thơ đã tận tình hướng dẫn tôi, rất cảm ơn những ý kiến đóng góp quý báu của Thầy đã giúp tôi hoàn t hành luận văn này. Tr ân trọng cảm ơ n! Tác gi ả Nguyễn Trần Phi Phương
5. - 3 - DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẤT DNNY : Doanh nghiệp niêm yết DN : Doanh nghiệp HSX : Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM HNX : Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội TNDN : Thu nhập doanh nghiệp CP : Cổ phần
6. - 4 - DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1. Tóm tắt các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn ..................................... 15 Bảng 2.1. Thống kê mô tả các biến ....................................................................... 19 Bảng 2.2 Phân tích ANOVA với biến TD.............................................................. 21 Bảng 2.3. Phân tích ANOVA với biến SD ............................................................. 22 Bảng 2.4. Phân tích ANOVA với biến LD............................................................. 22 Bảng 2.5. Ma trận tương quan ............................................................................... 23 Bảng 2.6. Tác động của các nhân tố đến tổng nợ trên tổng tài sản ......................... 24 Bảng 2.7. Tác động của các nhân tố đến nợ ngắn hạn trên tổng tài sản .................. 24 Bảng 2.8. Tác động của các nhân tố đến nợ dài hạn trên tổng tài sản ..................... 25 Bảng 2.9: Tổng hợp kết quả mô hình .................................................................... 28 Bảng 2.10. Các chỉ số khi thực hiện hồi quy (TD) ................................................. 29 Bảng 2.11. Các chỉ số khi thực hiện hồi quy (SD) ................................................. 30 Bảng 2.12. Các chỉ số khi thực hiện hồi quy (LD) ................................................. 30
7. - 5 - MỤC LỤC Tóm tắt: .......................................................................................................... 6 Mục tiêu nghiên cứu ...................................................................................... 8 Chương 1: Những nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn ............................. 9 1.1. Lợi nhuận ....................................................................................................................... 9 1.2. Tài sản hữu hình .......................................................................................................... 10 1.3. Thuế ............................................................................................................................. 11 1.4. Quy mô ......................................................................................................................... 11 1.5. Tấm chắn thuế phi nợ .................................................................................................. 12 1.6. Cơ hội tăng trưởng ...................................................................................................... 13 1.7. Rủi ro kinh doanh ........................................................................................................ 14 1.8. Đặc điểm riêng của sản phẩm...................................................................................... 15 1.9. Tính thanh khoản ........................................................................................................ 16 Chương 2: Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp ......................................................................................... 18 2.1. Xây dựng mô hình ....................................................................................................... 18 2.2. Thu thập và xử lý dữ liệu ............................................................................................ 19 2.3. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm ................................................................................ 20 2.3.1. Thống kê mô tả các biến ........................................................................................ 20 2.3.2. Đánh giá sự phù hợp của mô hình .......................................................................... 22 2.3.3. Phân tích ma trận hệ số tương quan ........................................................................ 23 2.3.4. Kết quả chạy mô hình ............................................................................................ 24 2.3.5. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến, tự tương quan ............................................... 29 Chương 3: Kết luận ..................................................................................... 32 TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 35 A. TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT ................................................................................................... 35 B. TÀI LIỆU TIẾNG ANH .................................................................................................... 35 C. CÁC TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ .............................................................................. 38
8. - 6 - Tóm tắt: Bài nghiên cứu này sử dụng dữ liệu từ hơn 540 công ty niêm yết trên hai sàn chứng khoán HSX và HNX từ năm 2007 đến năm 2011 để đưa ra bằng chứng chứng minh các nhân tố ảnh hưởng tới cơ cấu vốn. Cũng như các nước khác, đòn bẩy của các doanh nghiệp được nghiên cứu tỷ lệ thuận với thuế và quy mô công ty, tỷ lệ nghịch với lợi nhuận, đặc điểm riêng của công ty và tính thanh khoản. Tuy nhiên biên cạnh những điểm giống với các nước khác, đòn bẩy của các DNNY Việt Nam có một số điểm khác, như: các nghiên cứu trước ở các nước, tài sản hữu hình tăng với đòn bẩy còn ở Việt Nam, mối quan hệ này là không rõ ràng, nó tương quan dương với nợ dài hạn và tương quan âm với nợ ngắn hạn, hay như, nhân tố cơ hội tăng trưởng và rủi ro kinh doanh có tương quan nhưng không có dấu hiệu rõ ràng và không có ý nghĩa thống kê, trong khi nghiên cứu ở các nước nó tương quan nghịch, đặc biệt phải kể tới tấm chắn thuế không nợ có tương quan dương thay vì âm như các nước khác. Một đặc điểm nổi bật khác khi nghiên cứu là các DNNY ở Việt Nam sử dụng nợ nhiều hơn so với các nước khác, tỷ trọng nợ ngắn hạn chiếm phần lớn trong cơ cấu nợ. Từ khóa: cơ cấu vốn, doanh nghiệp niêm yết, tổng nợ trên tổng tài sản, nợ ngắn hạn trên tổng tài sản, nợ dài hạn trên tổng tài sản.
9. - 7 - Kể từ khi Modigliani và Miller công bố nghiên cứu vào năm 1958, cơ cấu vốn trở thành mối quan tâm lớn trong những nghiên cứu thuộc về tài chính. Với các nghiên cứu lý thuyết, tồn tại hai mô hình cạnh tranh nhau là lý thuyết đánh đổi và lý thuyết trật tự phân hạng. Theo lý thuyết đánh đổi, không tồn tại cấu trúc vốn tối ưu, một doanh nghiệp thường đã đặt ra mức độ nợ mục tiêu và dần dần tiến về nó. Cấu trúc vốn tối ưu của doanh nghiệp sẽ liên quan tới việc đánh đổi giữa hiệu quả của thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân, chi phí phá sản, chi phí đại lý Cả lý thuyết dựa vào thuế và chi phí phá sản đều thuộc lý thuyết đánh đổi, ví dụ: Modigliani và Miller (1958, 1963), Miller (1977), Kraus và Litzenberger (1973), Kim (1978) Bradley, Jarrel và Kim (1984), Jensen (1986), Harris và Raviv (1990), Stulz (1990), Diamond ( 1989), Chang (1999). Ngược lại, lý thuyết trật tự phân hạng được khởi xướng bởi Myers và Majluf (1984), các DN sử dụng tài trợ nội bộ khi có sẵn và chọn nợ hơn là vốn cổ phần khi cần tài trợ từ bên ngoài, vì vậy các DN sinh lời ít hơn lại vay nợ nhiều hơn vì họ cần nhiều tài trợ từ bên ngoài hơn và nợ đứng kế tiếp trong trật tự phân hạng khi vốn đã cạn. Các nhà quản lý hiểu về DN mình rõ hơn nhà đầu tư bên ngoài và do vậy họ không muốn phát hành cổ phiếu khi cho rằng giá quá thấp, họ cố gắng tìm thời điểm phát hành khi cổ phiếu có giá được định giá cao hơn giá trị thực. Các nhà đầu tư hiểu điều này và cho rằng doanh nghiệp phát hành cổ phiếu là tin tức xấu. Điều này giải thích tại sao giá cổ phiếu thường sụt giảm khi thông tin phát hành cổ phiếu được công bố. Theo lý thuyết trật tự phân hạng, cổ phần thường chỉ được phát hành khi khả năng vay nợ đã cạn kiệt. Nhiều nghiên cứu mở rộng ý tưởng trên của Myers và Majluf như là Krasker (1986), Brennan và Kraus (1987), Narayanan (1988), Noe (1988), Heinkel và Zechner (1990). Một vấn đề được đặt ra là kiểm tra xem lý thuyết nào, đánh đổi hay trật tự phân hạng giải thích tốt hơn hành vi tài chính của doanh nghiệp, và không có câu trả lời chính xác cho câu hỏi này. Shyam-sunder và Myers (1999) cho rằng lý thuyết trật tự phân hạng giải thích tốt hơn trong khi đó Chirinko và Singha (2000) chỉ ra rằng cả hai đều không thể đưa ra các bằng chứng thực nghiệm. Fama và Frech (2002) cho
10. - 8 - rằng cả hai lý thuyết đều giải thích được một phần hành vi tài chính của công ty và không thể bỏ lý thuyết nào. Trong những năm qua, có nhiều nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới ở nhiều quốc gia và khu vực để chứng minh hai lý thuyết trên. Tuy nhiên, kết quả của các nghiên cứu thực nghiệm này còn nhiều chỗ chưa đồng nhất. Đây chính là cơ sở mà các nhà nghiên cứu tiếp tục quá trình nghiên cứu để làm sáng tỏ các vấn đề trong hai lý thuyết về cấu trúc vốn trên cũng như các lý thuyết về cấu trúc vốn khác. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của để tài là áp dụng các lý thuyết cổ điển về cấu trúc vốn cũng như các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới và tại Việt Nam để làm sáng tỏ các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của công ty tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài này sẽ tập trung trả lời cho hai câu hỏi: 1. Thực tiễn cấu trúc vốn của các công ty tại Việt Nam? 2. Các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của các công ty tại Việt Nam có khác với các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của các công ty tại các nền kinh tế khác trên thế giới? Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là 541 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội tính đến thời điểm cuối năm 2011. Khoảng thời gian nghiên cứu là từ năm 2007 đến năm 2011. Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng phương pháp định lượng là thống kê mô tả kết hợp phương pháp bình phương bé nhất (OLS) để chạy mô hình hồi qui tuyến tính đa biến. Đề tài gồm ba phần, phần 1 giới thiệu các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn, thông qua đó tóm tắt các nghiên cứu lý thuyết cũng như thực nghiệm từ trước đối với nhân tố được xem xét và nêu giả thiết nghiên cứu. Phần 2 xây dựng mô hình nghiên cứu, chạy dữ liệu và phân tích kết quả, sau đó kiểm định tính phù hợp cũng như hợp lý của mô hình. Phần 3 nêu kết luận của bài nghiên cứu cũng như hạn chế và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.